Dönüşüm takibi ve KVKK: rıza almadan ölçüm yapılmaz

Türkiye’de zorunlu olmayan çerezler kullanıcı açık rıza vermeden çalıştırılamaz. Yani analiz ve reklam etiketleri, ziyaretçi kabul edene kadar veri toplamamalı. Bunu “banner koyduk, olur o iş” diye geçiştiren kurulumların çoğu aslında rızayı almadan ölçüm yapıyor.

Bu yazı iki tarafı da isteyenler için: hem doğru ölçmek hem kurala uymak.

Sorun nerede

Tipik kurulum şöyle: siteye Google Analytics eklenir, ayrıca bir çerez bandı eklentisi kurulur. Band ekranda görünür ama analiz etiketi zaten sayfa açılır açılmaz çalışmıştır. Kullanıcı “reddet” dese bile veri gitmiştir.

Band burada bir bilgilendirme afişine dönüşüyor; işlevi yok. Aydınlatma metnini sayfaya koymak da tek başına yetmiyor — rıza alınana kadar işlemin gerçekten durması gerekiyor.

Doğru kurulum: önce reddet, sonra sor

Çalışan yaklaşım şu sırayla ilerliyor:

Sayfa açıldığında ölçüm izinleri varsayılan olarak reddedilmiş durumda başlar.
Kullanıcıya net bir seçim sunulur: kabul et / yalnızca zorunlu.
Kabul edilirse izin durumu güncellenir ve ölçüm o andan itibaren başlar.
Tercih saklanır, her sayfada tekrar sorulmaz.
Kullanıcı tercihini sonradan değiştirebilir — bunun için erişilebilir bir bağlantı bulunur.

Google tarafında bunun karşılığı Consent Mode. Etiketler yüklenir ama izin verilmediği sürece kişisel veri göndermez. İzin gelince normal çalışmaya geçer.

Bu sitede de aynı kurulum var: izinler denied olarak başlıyor, banddaki seçim yapılana kadar ölçüm çalışmıyor. Çerez politikası sayfasında hangi çerezin ne yaptığı tek tek yazılı.

“Reddedilirse veri kaybederiz” itirazı

Doğru, kaybediyorsunuz. Reddeden kullanıcılar ölçüme girmiyor ve raporlarınız gerçek trafiğin altında kalıyor.

Ama alternatif, izinsiz veri toplamak. Bunun bedeli idari yaptırım ve itibar riski. Ayrıca reklam platformlarının kendisi de rıza sinyali beklemeye başladı; sinyal göndermeyen kurulumlar zaten eksik çalışıyor.

Pratik cevap: eksik ama tutarlı veriyle çalışmak. Mutlak sayılar yerine eğilimlere ve karşılaştırmalara bakıyoruz. Bu ay geçen aya göre ne oldu sorusu, mutlak ziyaretçi sayısından daha işe yarar zaten.

Ölçümün doğru kurulduğunu nasıl anlarsınız

Bandı reddettiğinizde tarayıcıda analiz çerezleri oluşmuyor mu?
Kabul ettiğinizde dönüşümler gerçekten kaydediliyor mu?
Test siparişi verildiğinde satış tutarı doğru geliyor mu?
Aynı dönüşüm birden fazla kez sayılıyor mu?

Sonuncusu çok yaygın. Teşekkür sayfası yenilendiğinde dönüşüm tekrar sayılıyorsa, raporlarınız olduğundan iyi görünüyor ve bütçe kararlarını yanlış veriye dayandırıyorsunuz.

Aydınlatma tarafı

Rıza teknik kısım; aydınlatma hukuki kısım. Kullanıcının hangi verinin, hangi amaçla, ne kadar süreyle işlendiğini ve haklarını okuyabileceği bir metin bulunmalı. Bu metnin erişilebilir olması, bandda ona bağlantı verilmesi ve gerçekten uygulanan durumu anlatması gerekiyor.

Metnin gerçeği anlatması önemli: kullanmadığınız bir aracı listelemek de, kullandığınızı yazmamak da sorun.

Sık sorulanlar

Çerez bandı zorunlu mu?

Zorunlu olan, rıza gerektiren çerezleri rıza almadan çalıştırmamak. Band bunu sağlamanın yaygın yolu. Sadece zorunlu çerez kullanan bir site için gerekmiyor.

Google Analytics kullanmak yasak mı?

Hayır. Açık rıza alındığında ve aydınlatma yapıldığında kullanılabiliyor. Yurt dışına aktarım söz konusu olduğu için bunun metinde belirtilmesi gerekiyor.

Rıza vermeyen kullanıcıyı hiç ölçemez miyim?

Kişisel veri işlemeden, kimliği belirlenemeyen toplu ölçümler mümkün. Ama bunun da sınırları var; “anonim” etiketi tek başına muafiyet sağlamıyor.

Bu kurulum siteyi yavaşlatır mı?

Düzgün yapıldığında hayır. Aksine, izin verilmeyen durumda ağır etiketler hiç yüklenmediği için sayfa daha hızlı açılabiliyor.