Site hızı: neyi ölçmeli, neye takılmamalı

Site hızında kovalanması gereken şey PageSpeed puanı değil, kullanıcının ilk anlamlı içeriği ne kadar sürede gördüğü ve sayfanın tıklamaya ne kadar çabuk cevap verdiği. 100/100 puanlı ama boş görünen bir sayfa, 70 puanlı ama hızlı hissettiren bir sayfadan daha kötüdür.

Bu ayrımı sık yapmak zorunda kalıyoruz, çünkü puan somut ve paylaşılabilir bir sayı olduğu için tartışmanın merkezine oturuyor.

Kullanıcının hissettiği üç şey

Google’ın Core Web Vitals dediği ölçütler tam olarak bunu ölçmeye çalışıyor:

• LCP — sayfadaki en büyük içerik ne zaman göründü. Google’ın iyi kabul ettiği eşik 2,5 saniye.
• INP — kullanıcı tıkladığında sayfa ne kadar sürede tepki verdi. İyi eşik 200 milisaniye.
• CLS — sayfa yüklenirken içerik ne kadar zıpladı. İyi eşik 0,1.

Üçüncüsü en çok küçümsenen ama en çok sinir bozan. Tam tıklayacakken butonun yer değiştirmesi teknik olarak “hız” sorunu değil ama kullanıcı için sitenin bozuk olması demek.

En sık gördüğümüz yavaşlık sebepleri

Boyutlandırılmamış görseller

Açık ara birinci sırada. 3000 piksel genişliğinde bir fotoğraf, 400 piksellik bir alanda gösteriliyor. Tarayıcı dosyanın tamamını indiriyor. Görselleri kullanılacak ölçüde üretmek ve modern formata (WebP) çevirmek çoğu sitede tek başına ciddi fark yaratıyor.

Genişlik-yükseklik verilmemiş görseller

Bu doğrudan CLS sebebi. width ve height yazmazsanız tarayıcı yer ayıramaz, görsel gelince altındaki her şey aşağı kayar. Tek satırlık düzeltme.

Eklenti yığılması

Her eklenti her sayfada kendi CSS ve JavaScript dosyasını yükletiyor. Tek bir iletişim formu için sitenin tamamına yüklenen kütüphaneler görüyoruz. Kullanılmayan eklentiyi kapatmak değil silmek gerekiyor.

Dışarıdan yüklenen fontlar

Font harici bir sunucudan geliyorsa ek bağlantı, ek gecikme ve metnin geç görünmesi demek. Fontları kendi sunucumuzda barındırıp yalnızca kullanılan karakter setine indiriyoruz. Bu sitenin fontu da öyle çalışıyor.

Önbelleğin olmaması veya yanlış kurulması

Özellikle WordPress’te. Önbellek yoksa her ziyaret sunucuyu baştan çalıştırıyor. Yanlış kurulmuşsa da güncellemeler görünmüyor ve bu sefer “site bozuk” sanılıyor.

Nasıl ölçüyoruz

İki tür veri var ve karıştırılıyor:

• Laboratuvar verisi — PageSpeed Insights veya Lighthouse’un kendi cihazında yaptığı test. Tekrarlanabilir, karşılaştırma için iyi. Gerçek kullanıcıyı temsil etmiyor.
• Saha verisi — gerçek ziyaretçilerin cihazlarından toplanan ölçüm. Yavaş telefonlar ve kötü bağlantılar dahil. Asıl bakılması gereken bu.

Laboratuvar puanı düşerken saha verisi iyiyse panik yapmıyoruz. Tersi durumda ise ciddiye alıyoruz.

Test ederken en önemli kural: mobilde ve zayıf bağlantıda test edin. Ofisteki bilgisayardan fiber bağlantıyla her site hızlıdır.

Neye takılmamak lazım

Puanı 90’dan 95’e çıkarmak için harcanan gün, genelde aynı gün ürün sayfasının anlaşılırlığına harcansa daha çok satış getirir. Hız, belli bir eşikten sonra azalan getiri veriyor.

Bir de şu var: hız bir kere yapılıp bitirilen iş değil. Yeni görseller yüklenir, yeni eklenti kurulur, site yavaşlar. Ölçümü sürekli açık tutmak, tek seferlik optimizasyondan daha değerli.

Sık sorulanlar

PageSpeed puanım kaç olmalı?

Sabit bir hedef vermek doğru değil. Mobilde Core Web Vitals eşiklerini geçmek, puanı yükseltmekten daha anlamlı bir hedef.

Hız SEO’yu etkiler mi?

Evet ama tek başına sıralama belirlemiyor. İçeriği zayıf hızlı bir sayfa, içeriği güçlü yavaş bir sayfayı geçmiyor. Hız daha çok eşit içerikler arasında fark yaratıyor ve dönüşüm oranını doğrudan etkiliyor.

Sitem WordPress, kaderim yavaşlık mı?

Hayır. WordPress yavaş değil; ağır tema ve eklenti yığını yavaş. Sade bir kurulum, düzgün önbellek ve optimize görsellerle hızlı çalışıyor.

CDN gerekli mi?

Ziyaretçileriniz coğrafi olarak dağılmışsa faydalı. Tamamı Türkiye’deyse ve sunucunuz da Türkiye’deyse kazanç sınırlı kalıyor.